Lista 250 najvećih inovatora u historiji Amerike – gdje je završio Tesla, a gdje njegov konkurent Edison
Inovacija je ugrađena u DNK Amerike. Tokom posljednja dva i po vijeka, milioni muškaraca i žena izgradili su najdinamičniju ekonomiju u svijetu stalnim napredovanjem, isprobavanjem novih stvari i nikada se nisu zadovoljavali drugim mjestom. Da bismo počeli našu cjelogodišnju seriju specijalnih izvještaja u čast 250. rođendana Amerike, predstavljamo najinovativnije među njima. Ovo nisu samo pronalazači, već kapetani industrije koji su stvorili tehnologiju, kulturu i poslovne modele koji oblikuju našu sadašnjost.
Da bismo identifikovali 250 najvećih historijskih inovatora, prvo smo se oslonili na stručnost Forbes izvještača po temama, koji su nominovali stotine kandidata. Zatim smo konsultovali Nacionalnu kuću slavnih pronalazača da pregledamo imena i predlože nam nove ideje. Koristili smo vještačku inteligenciju, u obliku ChatGPT i Geminija, da nam pomogne u procjeni njihovog nasljeđa. Forbes urednici su odredili konačni rang, na osnovu kreativnosti, širine djelovanja, angažovanosti, promjena koje su donijeli i komercijalnog utjecaja.
Svaka osoba na ovoj listi je američki državljanin, iako mnogi nisu tako rođeni. Mnogi drugi tada nisu smatrani jednakima. Više od četvrtine ove liste čine žene i osobe druge boje kože, koje su morale da ruše barijere rasizma i seksizma, prevazilazeći pravne i društvene prepreke – da ne pominjemo nedostatak kapitala – da bi postigle veličinu.
Prvih 50
| Mjesto | Ime i prezime | Godine života | Biografija |
|---|---|---|---|
| 1 | Thomas Edison | 1847-1931 | Otac istraživačko-razvojne laboratorije, proizveo sijalicu, podržavao jednosmjernu struju i izumio filmsku kameru i fonograf. |
| 2 | Benjamin Franklin | 1706-1790 | Izumitelj bifokalnih naočala i gromobrana, izgradio integrisanu medijsku imperiju pišući, štampajući i objavljujući „Poor Richard’s Almanack“ i „Pennsylvania Gazette“, koristeći položaj poštanskog direktora da kontroliše distribuciju |
| 3 | Henry Ford | 1863-1947 | Model T, petodnevna radna sedmica, model prodaje preko dilera. Nakon Prvog svetskog rata, podržavao Ligu naroda, preteču Ujedinjenih nacija. |
| 4 | Steve Jobs | 1955-2011 | U 1970-im uveo lični računar za masovno tržište sa Apple II. Trideset godina kasnije izumio smartphone. Između toga, Macintosh, iTunes i Pixar |
| 5 | Walt Disney | 1901-1966 | Vjerovatno najutjecajniji umjetnik dvadesetog vijeka. Njegovo nasljeđe obuhvata ne samo Mickeya i Paju Patka, već i Disneyland, koji je industrijalizovao maštu |
| 6 | Sam Walton | 1918-1992 | Stvorio Walmart i popularizovao maloprodaju u velikim objektima |
| 7 | J. P. Morgan | 1837-1913 | Prije Feda, bio de facto centralna banka Amerike, koristio kapital da ublaži finansijske krize i podržavao nove tehnologije poput električne energije |
| 8 | Alexander Graham Bell | 1847-1922 | Izumio telefon, izgradio ono što je postalo AT&T i pionirski radio bežične komunikacije |
| 9 | Alexander Hamilton | 1755-1804 | Otac američkog finansijskog sistema; također osnivač „The New York Post-a“ i banke koja je danas BNY Mellon |
| 10 | Estée Lauder | 1908-2004 | Pionirka kozmetike, izumjela alate moderne maloprodaje kao što su uzorci i pokloni |
| 11 | Cyrus McCormick | 1809-1884 | Ne samo da je izumio mehaničku žetvu, već je pionirski uveo sistem plaćanja na rate |
| 12 | John D. Rockefeller | 1839-1937 | Vertikalno integrisan Standard Oil učinio ga prvim američkim milijarderom. Osnovao Univerzitet u Chicagu i Rockefeller fondaciju |
| 13 | George Eastman | 1854-1932 | Izgradio foto-imperiju zasnovanu na „point-and-shoot“ kameri |
| 14 | Frank Woolworth | 1852-1919 | Njegov lanac „five and dimes“ predvideo modernu diskontnu maloprodaju |
| 15 | Andrew Carnegie | 1835-1919 | Izgradio čeličanu vrijednu milijarde sa strategijom „od rudnika do tržišta“, a zatim finansirao hiljade lokalnih biblioteka |
| 16 | George Westinghouse | 1846-1914 | Branilac naizmjenične struje, Edisona u „Ratovima struje“. Izgradio modernu elektro-mrežu |
| 17 | H. J. Heinz | 1844-1919 | Zamislite frižider bez začina |
| 18 | Willis Carrier | 1876-1950 | Izumio modernu klimatizaciju, omogućivši industriju HVAC vrijednu 250 milijardi dolara |
| 19 | Ray Kroc | 1902-1984 | Pretvorio brzu hranu braće McDonald u globalnog giganta putem franšize |
| 20 | Henry Luce | 1898-1967 | Izdavač masovnih magazina koji je definisao 20. vijek sa Time, Life i Sports Illustrated |
| 21 | Gordon Moore | 1929-2023 | Suosnivač Intela, poznat po „Murovom zakonu“ da se računska snaga udvostručuje svake dvije godine |
| 22 | Robert Noyce | 1927-1990 | „Gradonačelnik Silicijumske doline“, suosnivač Intela; ko-izumio integrisano kolo |
| 23 | John Bogle | 1929-2019 | U Vanguardu pionirski uveo pasivni indeksni fond (niske naknade, veći prinosi), omogućivši milionima Amerikanaca udobnu penziju. |
| 24 | Howard Hughes | 1905-1976 | Filmski mogul i pionir avijacije, vodio ogromnu vazduhoplovnu kompaniju i pomogao definisanju crno-bijelog krimi filma |
| 25 | An Wang | 1920-1990 | Inovator u memoriji računara, osnivač Wang Laboratories, koji je proizvodio elektronske procesore teksta od 1970-ih. |
| 26 | Joseph C. Wilson | 1909-1971 | Njegova opklada na fotokopir aparate razlog je zašto je „Xerox“ postao glagol. |
| 27 | David Sarnoff | 1891-1971 | Komercijalizovao televiziju u RCA i definisao je sa NBC |
| 28 | Cornelius Vanderbilt | 1794-1877 | Monopolista u brodarstvu i željeznici, izgradio industrijsku infrastrukturu Amerike |
| 29 | Maggie Lena Walker | 1864-1934 | Prva afroamerička osnivačica banke, pionirka mikrofinansija. |
| 30 | Thomas Jefferson | 1743-1826 | Prvi američki ispitivač patenata, izumio okretne stolice, šifre i napisao Deklaraciju nezavisnosti |
| 31 | Malcom McLean | 1913-2001 | Komercijalizovao standardni kontejner za transport, osnovnu jedinicu globalne trgovine |
| 32 | Edwin Land | 1909-1991 | Osnivač Polaroida; njegovi izumi postavili temelje za digitalne kamere i ravne ekrane |
| 33 | Wilbur Wright | 1867-1912 | Dao ljudima krila sa prvim avionom sposobnim za održivi let i izumio kontrolni sistem sa tri ose koji avioni koriste i danas |
| 34 | Orville Wright | 1871-1948 | Izgradio prvi avionski motor i pilotirao prvim letom. (Priliku je dobio bacanjem novčića) |
| 35 | Edwin Armstrong | 1890-1954 | Izumitelj FM radija; njegovi pronalasci osnova su za sve od smartfona do WiFi-a |
| 36 | Fred Smith | 1944-2025 | Kada nešto mora apsolutno da bude tamo preko noći (osnivač dostavljačke kompanije Fedex) |
| 37 | Dee Hock | 1929-2022 | Osnivač Vise, stvorio decentralizovanu bankarsku mrežu na koju se oslanjaju moderne kreditne kartice. |
| 38 | Ruth Handler | 1916-2002 | Suosnivačica Mattela (i kreatorka Barbike), transformisala industriju igračaka direktnim marketingom za djecu |
| 39 | J. C. Hall | 1891-1982 | Zbog njega kupujete čestitke |
| 40 | Jan Matzeliger | 1852-1889 | Njegova mašina za izradu cipela smanjila troškove 50%, omogućivši jeftine patike |
| 41 | C. J. Walker | 1867-1919 | Prodavala proizvode za njegu kose i kozmetiku posebno formulisanu za afroameričke žene |
| 42 | Clarence Saunders | 1881-1953 | Osnivač Piggly Wiggly, pionir samouslužnih prodavnica |
| 43 | Juan Trippe | 1899-1981 | Učinio Pan Am prvom globalnom aviokompanijom i stvorio ekonomsku klasu |
| 44 | King Gillette | 1855-1932 | Izumio jednokratni brijač i stvaranja prihoda na osnovu tog proizvoda |
| 45 | Jim Simons | 1938-2024 | Matematika koja je postavila temelje i za teoriju struna i za najuspješniji hedge fond na Wall Streetu |
| 46 | Ottmar Mergenthaler | 1854-1899 | Njegova linotajp mašina ubrzala je štampanje i smanjila troškove, stvarajući osnovu za masovne medije |
| 47 | Amar Bose | 1929-2013 | Omiljen među čestim putnicima zbog izuma slušalica sa poništavanjem buke |
| 48 | Thomas Watson, Sr | 1874-1956 | Pretvorio IBM u giganta i „nacrtao“ plan razvoja IT sektora vrijednog dva biliona dolara |
| 49 | Clarence Birdseye | 1886-1956 | Njegov proces brzog zamrzavanja pokrenuo je industriju zamrznute hrane |
| 50 | Kate Gleason | 1865-1933 | Prodavala precizne zupčanike proizvođačima automobila poput Forda. Kasnije vodila banku i dizajnirala jeftine, vatrootporne kuće |
Nikola Tesla ni u prvih 100
| Kako se navodi u opisu Tesla (1856-1943) je bivši Edisonov štićenik koji je „pomogao rivalu Westinghousu da pobijedi u ratovima struje, a kasnije je eksperimentisao sa besplatnom, bežičnom električnom energijom“. |
Forbes 250:Americas greatest historic innovators
