Muskovi sateliti zagušuju Zemljinu orbitu: Raste rizik od sudara
Niska Zemljina orbita, područje svemira koje se proteže do približno 1.930 kilometara iznad Zemlje, ubrzano se puni satelitima. Sve veća koncentracija objekata povećava rizik da slučajni sudar ili namjeran potez nekog aktera pokrene lančanu reakciju koja bi mogla onesposobiti ključnu tehnološku infrastrukturu ili poslati krhotine prema Zemlji.
“Mislim da idemo prema situaciji u kojoj će doći do sudara između operativnog satelita i nekog drugog objekta u konstelaciji”, rekao je nedavno Hugh Lewis, profesor astronautike na Univerzitetu u Birminghamu, za Space.com.
“I neće biti riječ o tome da nismo pokušali izbjeći te objekte. Dogodit će se uprkos svim tim manevrima”.
Prema analizi The Wall Street Journala, u niskoj Zemljinoj orbiti nalazi se više od 30.000 objekata, od kojih je više od 10.000 povezano s kompanijom SpaceX Elona Muska.
Starlink već izvodi stotine hiljada manevara
SpaceX upravlja najvećom satelitskom konstelacijom u historiji i putem svog sistema Starlink pruža internet iz svemira.
Kompanija navodi da njeni sateliti neprestano procjenjuju vlastite putanje i izvode manevre kada vjerovatnoća sudara pređe tri prema 10 miliona.
Prema podacima koje je SpaceX dostavio američkim saveznim vlastima, njegovi sateliti izveli su više od 355.000 manevara za izbjegavanje sudara tokom posljednjih godinu dana.
Sami sudari između satelita i dalje su izuzetno rijetki. Problem je u tome što bi broj objekata u niskoj Zemljinoj orbiti mogao rasti brže nego što neispravni sateliti i dijelovi svemirskog otpada uspijevaju izgorjeti u atmosferi.
Svaka nova generacija lansiranih satelita dodatno komplikuje promet u orbiti.
Kina i SAD planiraju još stotine hiljada satelita
Rizik ne dolazi samo od slučajnih sudara. Sjedinjene Američke Države i njihovi protivnici već su u prošlosti uništavali vlastite satelite.
Kina je 2007. godine prizemnim projektilom pogodila meteorološki satelit, dok je Rusija 2021. projektilom uništila jedan od svojih satelita. Taj test proizveo je više od 1.500 komada svemirskog otpada.
Svemirska i naučna zajednica i dalje raspravlja o tome postoji li gornja granica broja satelita koji mogu sigurno djelovati u niskoj Zemljinoj orbiti i da li je ta granica već dostignuta.
“Za mene rizik nije u broju”, rekao je Jonny Dyer, izvršni direktor satelitske kompanije Muon Space, za The Wall Street Journal, poredeći orbitalni promet s avionskim saobraćajem.
Prema njegovom mišljenju, u svemiru ima više prostora za satelitski promet nego što ga ima u zračnom prostoru za avione.
„Pitanje je da li postoje akteri koji namjerno rade loše stvari ili su nemarni”, rekao je Dyer.
Broj satelita u orbiti trebao bi da nastavi brzi rast. Kompanije pokušavaju sustići SpaceX, dok pojedine firme razmatraju postavljanje data centara za umjetnu inteligenciju direktno u orbiti.
Pad cijene lansiranja i sve manje dimenzije samih satelita mogli bi dodatno povećati gustoću objekata u svemiru.
Kina je ove godine podnijela planove za 200.000 novih satelita. SpaceX, Amazon i Blue Origin podnijeli su američkim vlastima zahtjeve za projekte koji bi tokom naredne decenije mogli dovesti do više od milion orbitalnih data centara u svemiru.
Ko kontroliše saobraćaj u orbiti?
Ne postoji jedinstveno međunarodno tijelo koje upravlja orbitalnim saobraćajem. Kompanije, vlade i naučne institucije pokušavaju koordinirati putanje svojih satelita, ali broj objekata nastavlja rasti, navodi britansko list The Independent.
“Za sada se čini da je situacija pod kontrolom”, rekao je Giovanni Lavezzi, istraživač orbitalnih kapaciteta na Massachusetts Institute of Technology, za Scientific American.
“Problem je koliko daleko možemo pomijerati granice”.
