Već sada se zna koliki će biti gubici za kompanije iz Bosne i Hercegovine ukoliko blokada prevoznika potraje duže od tri dana
Prema anketi koju je provela Vanjskotrgovinska komora Bosne i Hercegovine, blokada graničnih prijelaza mogla bi donijeti gubitak od 16,75 miliona KM, ukoliko blokade potraju duže od tri dana. U slučaju blokade do sedam ili više dana, prijavljeni direktni finansijski gubici koje je navela 61 kompanija koja je učestvovala u anketi, bili bi 42,87 miliona KM. Od ukupnog broja pristiglih odgovora, 34 kompanije su navele konkretne finansijske iznose za jedan ili oba posmatrana perioda (dio kompanija za oba pitanja, a dio samo za jedno pitanje).
Od 34 kompanije, 28 kompanija je dostavilo kvantifikovane iznose za oba pitanja (blokada duža od tri dana i blokada od sedam ili više dana), dok je 27 kompanija odgovorilo opisno, bez navođenja tačnih finansijskih iznosa.
Kompanije koje su učestvovale u anketi dolaze iz različitih sektora privrede, uključujući tekstilnu i kožarsku industriju, metalnu i elektroindustriju, drvnu industriju i proizvodnju namještaja, prehrambenu i hemijsku, automobilski sektor, logistiku i špediciju, kao i druge izvozno orijentirane djelatnosti.
Podatke koje je prikupila Vanjskotrgovinska komora, ukazuju na negativan utjecaj blokada na poslovanje privrednih subjekata, dok kompanije koje su u potpunosti ili dominantno orijentirane na izvoz na tržište Evropske unije, trpe najveći gubitak.
Riječ je o automobilskoj, tekstilnoj, metalnoj i drvnoj industriji, gdje kašnjenja u isporukama direktno aktiviraju ugovorne penale i dovode do prekida proizvodnih ciklusa.
Pored toga, kao dodatne negativne posljedice za poslovanje, ispitanici su naveli i gubitak kupaca, obračun penala zbog nepoštivanja ugovorenih rokova, raskid ili rizik od raskida dugoročnih ugovora, privremeno ili potpuno zaustavljanje proizvodnje, kao i moguća ili već najavljena otpuštanja radnika, u pojedinim slučajevima i do 30% zaposlenih.
Kompanije su istakle i dugoročne posljedice po reputaciju, stabilnost izvoza i investicionu sigurnost, što ukazuje da je stvarna ekonomska šteta znatno veća od trenutno mjerljvih iznosa.
Podsjećamo, prijevoznici iz Bosne i Hercegovine u ponedjeljak su tačno u podne započeli blokadu teretnih graničnih terminala prema Evropskoj uniji, djelujući sinhronizovano sa kolegama iz Srbije, Crne Gore i Sjeverne Makedonije, čime je praktično zaustavljen teretni saobraćaj i dovedeni u pitanje uvoz i izvoz iz ovih zemalja prema EU.
Riječ je o protestu koji je kulminacija višegodišnjeg nezadovoljstva, a koji je dodatno intenziviran stupanjem na snagu novog Entry Exit sistema i strožijom primjenom pravila o ograničenju boravka na 90 dana u periodu od 180 dana unutar šengenskog prostora.
Prevoznici poručuju da se profesionalni vozači tretiraju kao turisti, iako njihova priroda posla podrazumijeva konstantno kretanje i dugotrajan boravak na teritoriji Evropske unije.
Koordinator protesta Mirko Ivanović ističe da je ovakvo tumačenje pravila apsolutno neprimjenjivo na transportnu djelatnost, jer vozači ne borave u EU iz privatnih razloga već obavljaju posao od kojeg zavise kompletni lanci snabdijevanja. Naglašava da protesti ostaju na snazi sve dok se ne pronađe rješenje koje će vozačima omogućiti nesmetan rad.
Amela Hasanbašić, Forbes BiH
