Tajna mreža protiv Irana: CNN tvrdi da je Izrael tokom rata rasporedio specijalce u Azerbejdžanu

Izrael je tokom rata s Iranom tajno rasporedio elitne vojne i obavještajne jedinice u Azerbejdžanu, koristeći mrežu skrivenih baza širom Bliskog istoka za izvođenje operacija protiv Teherana, tvrdi CNN pozivajući se na četiri izvora upoznata s detaljima operacije.

Prema navodima američke televizijske mreže, izraelske snage djelovale su s nekoliko lokacija na jugu Azerbejdžana, neposredno uz granicu s Iranom. Na pojedinim tačkama bile su udaljene svega stotinjak kilometara od iranskog grada Tabriza, koji je bio meta izraelskih napada tokom sukoba.

Izvori navode da su na tim lokacijama bili raspoređeni pripadnici specijalnih jedinica i obavještajnih službi koji su provodili izviđačke misije i upravljali bespilotnim letjelicama, omogućavajući Izraelu nadzor nad sjevernim dijelom Irana.

CNN ističe da prvi put objavljuje informacije o ovoj navodnoj operaciji, koja je bila dio mnogo šire mreže tajnih vojnih položaja raspoređenih u više zemalja regiona. Među njima se, prema istim izvorima, nalaze lokacije u Iraku, Ujedinjenim Arapskim Emiratima i Somalilandu.

U početku su te pozicije bile zamišljene kao potencijalne spasilačke tačke za slučaj obaranja izraelskih pilota ili drugih hitnih situacija. Međutim, tokom sukoba prerastale su u aktivne obavještajne i vojne centre.

Prema tvrdnjama izvora, izraelske snage tako su bile raspoređene duž južnog, zapadnog i sjevernog oboda Irana, čime je značajno proširen operativni domet izraelske vojske duboko unutar iranske teritorije.

Operacija u Azerbejdžanu navodno je uključivala nekoliko desetina vojnika, među kojima su bili pripadnici specijalnih jedinica, elitnih zračno desantnih spasilačkih timova i operativci Mossada.

Azerbejdžan je odlučno odbacio ove tvrdnje.

„Snažno odbacujemo neutemeljene navode o navodnom korištenju teritorije Azerbejdžana za operacije protiv trećih država“, saopćila je ambasada Azerbejdžana u Sjedinjenim Američkim Državama za CNN.

Izraelski premijer Benjamin Netanyahu i Izraelske odbrambene snage nisu komentirali navode iz izvještaja.

CNN također tvrdi da je Somaliland, samoproglašena država na Rogu Afrike koju je Izrael priznao krajem prošle godine, služio kao dodatna logistička tačka za izraelske operacije. Ta lokacija mogla je poslužiti kao usputna stanica za izraelske avione na dugim letovima prema Iranu.

Prema istom izvještaju, Izrael je tokom dijela sukoba održavao i dvije tajne lokacije u Iraku koje su korištene za logističku podršku te eventualne operacije traganja i spašavanja. Iračke vlasti ranije su negirale postojanje bilo kakvih neovlaštenih stranih baza na svojoj teritoriji.

Navodi se i da je Izrael tokom rata diskretno rasporedio bateriju protivraketnog sistema Iron Dome u Ujedinjene Arapske Emirate zajedno s vojnicima zaduženim za njeno upravljanje.

Posebno zanimljiv dio CNN-ovog izvještaja odnosi se na dugogodišnje veze između Izraela i Azerbejdžana. Izrael ovu kavkasku državu smatra važnim strateškim partnerom u suprotstavljanju Iranu, a pripreme za navodne operacije započele su sedmicama prije početka otvorenog sukoba.

Prema izvorima, izraelske službe su još u januaru navodno instalirale prislušne i obavještajne uređaje uz iransko azerbejdžansku granicu kako bi pratile kretanje iranskih vojnih snaga i eventualna lansiranja projektila.

CNN tvrdi da je jedna od važnijih operacija povezanih s ovom mrežom bilo ubistvo Rahmana Moghaddama, visokog dužnosnika iranske Revolucionarne garde, kojeg je Izrael optuživao za planiranje atentata na američkog predsjednika Donalda Trumpa tokom 2024. godine.

Nedugo nakon toga Azerbejdžan je optužio Iran za napad dronovima na aerodrom u eksklavi Nahčivan, pri čemu je oštećen terminal i povrijeđeno nekoliko osoba. Teheran je odbacio te optužbe.

Azerbejdžanske sigurnosne službe potom su objavile da su spriječile navodnu zavjeru Revolucionarne garde usmjerenu protiv kritične infrastrukture te izraelskih i jevrejskih ciljeva u zemlji. Izrael je kasnije potvrdio da je riječ o zajedničkoj operaciji Mossada, izraelske vojske i unutrašnje sigurnosne službe Shin Bet.

Izrael i Azerbejdžan godinama održavaju bliske političke, vojne i ekonomske odnose. Azerbejdžan je jedan od važnih dobavljača nafte za Izrael, dok izraelske kompanije Bakuu isporučuju sofisticirano naoružanje i vojne tehnologije.

Stručnjaci smatraju da partnerstvo donosi koristi objema stranama. Azerbejdžan dobija pristup izraelskoj tehnologiji i političkom utjecaju u Washingtonu, dok Izrael dobija stratešku tačku nadomak iranske granice.

Analitičar organizacije Crisis Group Joshua Kucera ocjenjuje da Azerbejdžan sve više nastoji igrati ulogu regionalne sile i posrednika između Izraela, arapskih zemalja i drugih država regiona.

Ipak, kako naglašava CNN, veliki dio navoda o tajnoj mreži izraelskih baza temelji se na izjavama anonimnih izvora i nije nezavisno potvrđen od strane svih uključenih država, zbog čega pojedine tvrdnje ostaju predmet sporova i službenih demantija.