Istraživanje: Kako je Izrael pretvorio Euroviziju u alat političkog uticaja
Istraga New York Timesa otkrila je da je izraelska vlada godinama koristila Euroviziju kao sredstvo međunarodne promocije i političkog uticaja, mnogo intenzivnije nego što je javnost ranije znala.
Prema istraživanju, izraelski diplomati i državni zvaničnici mjesecima su vršili pritisak na evropske emitere kako bi spriječili moguće izbacivanje Izraela iz takmičenja zbog rata u Gazi. Pojedine zemlje čak su prijetile bojkotom Eurovizije, smatrajući da Izrael koristi takmičenje za popravljanje međunarodnog imidža usred optužbi za ratne zločine i kršenje međunarodnog prava.
Eurovizija, koja je decenijama predstavljana kao apolitičan muzički događaj, postala je prostor ozbiljnog političkog sukoba.
Istraga navodi da je izraelska vlada uložila više od milion dolara u promotivne kampanje povezane s Eurovizijom. Dio novca dolazio je direktno iz Netanyahuovog ureda za međunarodnu propagandu, poznatog kao “hasbara”. Kampanje su uključivale masovno oglašavanje na društvenim mrežama i pozive publici širom Evrope da za izraelske predstavnike glasaju maksimalan broj puta.
Tokom takmičenja 2025. godine u Baselu, izraelska predstavnica Yuval Raphael osvojila je drugo mjesto i pobijedila u televotingu u brojnim državama u kojima javnost većinski kritikuje izraelsku politiku prema Palestincima. Upravo su ti rezultati izazvali sumnje među emiterima i fanovima Eurovizije.
Iako nije pronađen dokaz o korištenju botova ili ilegalne manipulacije glasovima, analiza glasanja pokazala je da je u nekim državama bilo dovoljno svega nekoliko stotina dodatnih glasova da se promijeni konačni poredak. To je otvorilo pitanje koliko je organizovana politička kampanja uticala na rezultat.
Pojedini evropski emiteri tražili su detaljnu istragu i veću transparentnost glasanja, ali organizatori Eurovizije odbili su objaviti kompletne podatke. Umjesto otvorene rasprave, Evropska radiodifuzna unija, EBU, pokušala je smiriti situaciju internim sastancima i izmjenama pravila glasanja.
Pet država, Island, Irska, Španija, Slovenija i Nizozemska, na kraju su odlučile bojkotovati takmičenje 2026. godine zbog nezadovoljstva odnosom EBU-a prema izraelskom učešću.
Prema pisanju New York Timesa, organizatori su bili pod velikim pritiskom s obje strane. Dio država tražio je izbacivanje Izraela, dok su zemlje poput Njemačke i Estonije otvoreno podržavale njegov ostanak. Finansijski gubici zbog mogućih bojkota dodatno su zakomplikovali situaciju.
Istraga takođe otkriva da su pravni savjetnici EBU-a zaključili kako organizatori imaju pravo isključiti Izrael iz takmičenja ukoliko to žele. Ipak, umjesto direktnog glasanja o tom pitanju, rukovodstvo Eurovizije promijenilo je pravila na način koji je omogućio da Izrael ostane bez formalnog izjašnjavanja članica.
Kritičari smatraju da je time ozbiljno narušena vjerodostojnost takmičenja koje je decenijama predstavljano kao simbol evropskog zajedništva i kulturnog povezivanja.
Direktor Eurovizije Martin Green priznao je da je izraelska promotivna kampanja bila “nesrazmjerna”, ali i dalje tvrdi da nije uticala na konačne rezultate.
Ipak, cijela kontroverza otvorila je mnogo šire pitanje, može li Eurovizija i dalje tvrditi da je izvan politike, kada države koriste takmičenje kao sredstvo međunarodnog uticaja i propagande.
