Novi rat dronovima: Rusija i Ukrajina sada uništavaju fabrike prije nego što letjelice budu proizvedene

Otkako su dronovi postali jedno od glavnih obilježja modernog ratovanja, i Rusija i Ukrajina razvile su širok spektar sistema za borbu protiv bespilotnih letjelica. Ipak, takva odbrana uglavnom reaguje tek nakon pojave prijetnje. Oslanja se na iskorištavanje slabosti u tehnologiji dronova, zahtijeva stalna unapređenja i uprkos tome ostaje samo djelimično efikasna, jer veliki broj dronova i dalje uspijeva pogoditi svoje mete.

Zbog toga obje strane prelaze na agresivniji i proaktivniji pristup, izvodeći dubinske udare na fabrike i infrastrukturu za proizvodnju dronova protivničke strane. Posljednjih mjeseci takvi napadi postali su znatno intenzivniji, dok Moskva i Kijev pokušavaju uništiti neprijateljske dronove prije nego što uopšte budu sastavljeni.

Ukrajina pojačala napade na ruske fabrike dronova

Tokom proteklih mjeseci Ukrajina je značajno proširila kampanju dalekometnih udara na rusku infrastrukturu za proizvodnju dronova. Jedan od najvećih napada izveden je 19. aprila 2026. godine, kada su ukrajinske snage krstarećim raketama „Neptun“ pogodile postrojenje Atlant Aero u Taganrogu, u Rostovskoj oblasti.

Ta fabrika proizvodila je izviđačko udarne dronove „Molnija“, kao i dijelove za veći dron „Orion“. Satelitski snimci objavljeni nakon udara pokazali su velika oštećenja proizvodnih objekata i logističkih zona, a postrojenje je i narednih sedmica više puta bilo meta napada.

Napadi na Atlant Aero bili su dio šire operacije usmjerene protiv ruske mreže za proizvodnju dronova. Kasnije tokom aprila ukrajinske snage pogodile su i specijalni centar BARS Sarmat u okupiranom dijelu Zaporoške oblasti, objekat koji učestvuje u razvoju dronova, robotskih sistema i tehnologija elektronskog ratovanja.

Istovremeno su izvođeni i ponovljeni udari na fabriku Progres u Tambovskoj oblasti, gdje se proizvode senzori i elektronika za napredne ruske dronove. Ukrajina je gađala i specijalnu ekonomsku zonu Alabuga u Tatarstanu, gdje Rusija sklapa dronove tipa „Šahed“, koji se masovno koriste u napadima na ukrajinske gradove.

Ukrajina je dodatno proširila ovu kampanju napadima na ključne tehnološke i logističke lance. Dana 5. maja 2026. ukrajinski dronovi i rakete pogodili su fabriku VNIIR Progress u blizini Čeboksarija u ruskoj republici Čuvašiji.

To postrojenje proizvodi navigacione prijemnike i antene za više ruskih sistema dronova. Posebno su važni navigacioni moduli „Kometa“, koji omogućavaju dronovima tipa „Šahed“ i klizećim bombama otpornost na GPS ometanje i elektronsko ratovanje.

Prema ukrajinskim i ruskim izvještajima, napad je izazvao velike požare i ozbiljna oštećenja fabrike.

Rusija sve više cilja ukrajinsku proizvodnju dronova

Rusko Ministarstvo odbrane saopštilo je da je između 25. aprila i 1. maja izvelo šest dalekometnih udara na ukrajinske ciljeve, pri čemu su posebno pomenuta mjesta za sklapanje, skladištenje i lansiranje bespilotnih letjelica.

Slične formulacije pojavljuju se u ruskim vojnim izvještajima već mjesecima, što pokazuje da Moskva sve više fokus stavlja na uništavanje ukrajinskog sistema proizvodnje dronova.

Posebna meta Rusije postali su objekti povezani s proizvodnjom dalekometnih dronova „Liutyi“, koji su korišteni u napadima na rusku naftnu infrastrukturu i vojno industrijske objekte. Rusija je posljednjih mjeseci izvela više udara na postrojenja u okolini Kijeva povezana s njihovom proizvodnjom.

Ruski napadi navodno su bili usmjereni i na radionice u kojima se sastavljaju i modifikuju FPV udarni dronovi, koje Ukrajina masovno koristi duž linije fronta.

Kao i Ukrajina, i Rusija sve češće gađa fabrike koje proizvode ključne komponente za dronove. Napadane su industrijske zone u Harkovu i Dnjepru povezane s ukrajinskom odbrambenom industrijom, uključujući objekte za proizvodnju komunikacionih sistema, komponenti za navođenje i podršku elektronskom ratovanju.

Zašto se ovi napadi ubrzano povećavaju

Razlog sve češćih udara na fabrike dronova leži u rastućim problemima obje strane da zaustave neprijateljske bespilotne letjelice.

Sve veći broj ruskih dronova uspijeva probiti ukrajinsku odbranu zahvaljujući naprednijoj elektronici, snažnijim procesorima i većem stepenu autonomije.

S druge strane, Rusija nema dovoljno kapaciteta da osigura protivvazdušnu zaštitu za veliki broj vojnih i industrijskih objekata širom zemlje. Iako pojedine lokacije imaju sisteme za ometanje dronova, njihova efikasnost opada zbog ukrajinskih tehnoloških prilagođavanja, uključujući komunikacione sisteme zasnovane na Starlink mreži.

Dodatni faktor je ubrzani razvoj sposobnosti dronova na obje strane, posebno kada je riječ o dometu i preciznosti.

Ukrajina je postepeno povećavala domet svojih udarnih dronova, koristeći sisteme poput „Liutyi“ i modifikovanih varijanti UJ 22, koji mogu pogoditi ciljeve stotinama kilometara unutar Rusije. Neki noviji napadi navodno su izvedeni čak do Tatarstana, više od hiljadu kilometara od ukrajinske teritorije.

Istovremeno, ruski dronovi tipa „Šahed“ dobili su unaprijeđene navigacione sisteme, veću brzinu, međusobnu koordinaciju i veću otpornost na elektronsko ratovanje. Pojedine verzije navodno omogućavaju i upravljanje operatera tokom završne faze leta radi preciznijeg pogađanja ciljeva.

Rat ulazi u novu fazu

Obje strane danas raspolažu znatno sofisticiranijim obavještajnim sistemima nego na početku rata. Rusija koristi snažan obavještajni aparat i satelitske kapacitete, dok je Ukrajina razvila veoma prilagodljiv sistem uz značajnu međunarodnu podršku.

Tokom četiri godine rata i Moskva i Kijev prikupili su detaljne podatke o protivničkim fabrikama, logističkim centrima i ključnim ranjivostima, što je omogućilo preciznije planiranje udara.

Napadi na proizvodne pogone imaju direktne posljedice na ratne operacije. Ni Rusija ni Ukrajina nemaju ogromne zalihe dronova, već ih često koriste odmah nakon proizvodnje. Zbog toga prekidi rada u fabrikama smanjuju broj dostupnih letjelica i ograničavaju intenzitet budućih napada.

Ipak, analitičari upozoravaju da ovi udari vjerovatno neće biti presudni. Obje države razvile su relativno otporne lance snabdijevanja, proizvodnja je raspoređena na više lokacija, a oštećeni objekti mogu se relativno brzo obnoviti.

Ovakva strategija podsjeća na pristup koji su američke i savezničke snage koristile tokom globalnog rata protiv terorizma, kada su umjesto pojedinačnih prijetnji ciljale čitave mreže za proizvodnju i raspoređivanje improvizovanih eksplozivnih naprava.

Kao i tada, cilj nije potpuno eliminisanje prijetnje, već njeno slabljenje i smanjenje intenziteta napada.

Vikram Mittal , Forbes

Russia And Ukraine Are Now Destroying Drones Before They Are Even Made