Cijene električne energije i prirodnog gasa širom Evrope: Najskuplji i najjeftiniji gradovi u 2026.
Cijene električne energije i prirodnog gasa širom Evrope i početkom 2026. godine pokazuju velike razlike među glavnim gradovima, potvrđujući da energetsko opterećenje domaćinstava uveliko zavisi od mjesta stanovanja i kupovne moći.
Nakon naglog rasta cijena izazvanog ruskom invazijom na Ukrajinu početkom 2022. godine, tržišta su se stabilizirala otprilike godinu dana kasnije, ali cijene i dalje ostaju iznad nivoa prije krize, pokazuju podaci Household Energy Price Indexa, HEPI. Energija je posebno osjetljivo pitanje za domaćinstva s nižim prihodima, jer veći dio svog budžeta troše upravo na struju, gas i druga goriva, koji u prosjeku čine 4,6 posto ukupne potrošnje domaćinstava u Evropskoj uniji prema podacima Eurostata.
Podaci koje su prikupili Energie Control Austria, mađarska regulatorna agencija MEKH i istraživačka kuća VaasaETT otkrivaju snažne razlike u cijenama među evropskim prijestolnicama. Od 2. januara 2026. godine cijena električne energije za krajnje korisnike u domaćinstvima kretala se od svega 8,8 centi po kilovatsatu u Kijevu do čak 38,5 centi u Bernu, dok je prosjek Evropske unije iznosio 25,8 centi po kilovatsatu.
Među najskupljim gradovima za potrošače našli su se Berlin, Brisel, Dablin, London i Prag, s cijenama koje su se sve kretale oko ili iznad 36 centi po kilovatsatu. S druge strane, uz Kijev, najniže cijene električne energije zabilježene su u Budimpešti, Podgorici i Beogradu, što potvrđuje da su glavni gradovi centralne i istočne Evrope uglavnom povoljniji, uz izuzetak Praga. Ujedno, prijestolnice pet najvećih evropskih ekonomija redovno premašuju prosjek Evropske unije, što je bio slučaj i u januaru 2026. godine.
Razlozi za ovakve razlike leže u specifičnostima nacionalnih i lokalnih tržišta. Stručnjaci HEPI-ja ističu da značajnu ulogu igra energetski miks, odnosno oslanjanje na prirodni gas ili obnovljive izvore, kao i strategije nabavke i formiranja cijena kod dobavljača. Porezi i troškovi distribucije dodatno utiču na konačne cijene, što je posebno vidljivo u slučaju Berlina, gdje fiskalne i mrežne stavke snažno podižu ukupni iznos računa za domaćinstva.
Kada se cijene prilagode standardu kupovne moći, takozvanom PPS-u, slika se značajno mijenja. Ova umjetna valutna jedinica uklanja razlike u općem nivou cijena i omogućava realnije poređenje stvarnog tereta za građane. U tim uslovima cijene električne energije kreću se od 10,9 u Oslu do čak 49 u Bukureštu. Bern, koji je u nominalnim iznosima bio najskuplji, pada daleko niže na ljestvici kada se uzme u obzir kupovna moć, dok Luksemburg bilježi sličan pad.
Suprotno tome, Bukurešt se penje na prvo mjesto u PPS rangiranju, a Riga se također pomjera među najskuplje, što jasno pokazuje da niže nominalne cijene u istočnoj Evropi često znače veće opterećenje za kućne budžete zbog slabije kupovne moći. Zapadni i sjeverni gradovi, iako skupi na papiru, u relativnim okvirima ispadaju pristupačniji.
Slični obrasci vide se i kod cijena prirodnog gasa. U januaru 2026. godine cijene za domaćinstva kretale su se od 1,6 centi po kilovatsatu u Kijevu do čak 35 centi u Stockholmu. Unutar Evropske unije razlika je posebno upečatljiva jer je gas u Stockholmu bio više od trinaest puta skuplji nego u Budimpešti, gdje je cijena iznosila 2,6 centi. Amsterdam se našao na drugom mjestu sa znatno nižih 17,4 centa, što dodatno naglašava ekstremnu poziciju švedske prijestolnice.
HEPI ovo povezuje sa specifičnom strukturom švedskog tržišta gasa, koje broji tek oko 77 hiljada kućnih korisnika, od kojih je većina priključena na izoliranu mrežu u Stockholmu. Iznad prosjeka Evropske unije, koji iznosi 10,6 centi po kilovatsatu, nalaze se i gradovi poput Berna, Lisabona, Rima, Pariza, Beča, Dablina i Praga, piše Euronews.
Kao i kod električne energije, prilagođavanje cijena gasa prema kupovnoj moći donosi značajne promjene. U PPS terminima raspon ide od 3,6 u Budimpešti do 28,5 u Stockholmu, koji ostaje najskuplji i nakon korekcije. Bern, Luksemburg i Berlin gube nekoliko pozicija, dok Sofija, Vilnius i Bukurešt značajno napreduju na ljestvici, potvrđujući da niže nominalne cijene često skrivaju veći realni teret za građane. Ovi podaci jasno ukazuju da energetska pristupačnost u Evropi ne zavisi samo od cijene po kilovatsatu, već i od prihoda stanovništva, strukture tržišta i nacionalnih politika, što čini energetsku nejednakost jednim od ključnih socioekonomskih izazova u 2026. godini.
