Ko su srpski polumilioneri: na 897 računa čuva se više od 500.000 eura, a dio novca sklonili u Crnu Goru
![featured image](https://forbes.n1info.ba/wp-content/uploads/2023/12/finance-2632151_1280-1000x667.jpg)
Aleksandra Bulatović, FORBES Srbija
Do podatka o broju milionera u Srbiji prema novcu koji drže u bankama je gotovo nemoguće doći jer zvanična statistika evidentira račune sa ulozima iznad 500.000 eura
U Srbiji ima različitih milionera. Iz ugla Poreske uprave svake godine ih je skoro 30.000, jer ih toliko premaši trostruki iznos prosječne zarade. Pogađanjem od šest do sedam brojeva, „loto“ kuglice skoro na sedmičnom nivou plasiraju makar po jednog. Najmanje je, makar u zvaničnim evidencijama, onih koji bi taj epitet zadržali i po međunarodnim standardima.
Na štednim računima 20 banaka, koje posluju u Srbiji, ukupno je 897 partija „težih“ od pola miliona eura. Kada se ukupna štednja pohranjena na njima podijeli na ravne časti, svaka je u prosjeku vrijedna 1,3 miliona eura.
Ovo su podaci kojima raspolaže Narodna banka Srbije.
„Najviša kategorija za koju banke dostavljaju podatke je kategorija iznad 500.000 evra”, kažu za FORBES Srbija u centralnoj banci. „Krajem oktobra 2023. broj partija u ovoj kategoriji iznosio je 897. Na ovim partijama bilo je deponovano ukupno 1,17 milijardi evra. To je oko 8,3 odsto ukupne devizne štednje, a prosečna visina štednog uloga po partiji u ovoj kategoriji iznosila je oko 1,3 miliona evra”.
Neki od bogatih građana Srbije dio novca su sklonili u susjednu Crnu Goru. Prema podacima Centralne banke Crne Gore, među štedišama vrijednijim od milion eura ima i državljana Srbije.
„U strukturi deset najvećih deponenata fizičkih lica, troje su rezidenti, a sedmoro nerezidenti i to iz Indije, Izraela, Velike Britanije, Srbije i Ukrajine“, navode u Centralnoj banci Crne Gore.
Štediša manje od partija
Upućeni, međutim, skreću pažnju da je broj štediša i mnogo manji od ovoga.
„To je broj partija, to nije broj građana“, ističe u komentaru za FORBES Srbija Hasan Hanić, profesor Beogradske bankarske akademije. „Jedna osoba može da ima i dve i više partija. Može da ima partiju u svakoj od 20 banaka u Srbiji. Treba imati na umu da se depozit do 50.000 evra osigurava po partiji, po banci. Znači u jednoj banci, na jednoj partiji može da bude osiguran toliki iznos. Hipotetički, građanin može da ima po 50.000 evra na 20 računa u isto toliko banaka“.
Još je teže doći do približnog broja milionera vjernih domaćoj valuti. Narodna banka Srbije raspolaže podacima o broju štednih partija i ukupnim iznosima štednje po pojedinačnim kategorijama prema visini partija. Najviši limit po kome banke izvještavaju je – 10 miliona dinara. Gledano u eurima, prag je postavljen na oko 85.000 eura.
„Prema poslednjim raspoloživim podacima za kraj oktobra 2023. godine, kada je reč o dinarskoj štednji, broj partija na kojima su deponovana sredstva u iznosu većem od 10 miliona dinara, iznosio je 1.078”, ističu u NBS. „Na ovim partijama bilo je deponovano ukupno 30,1 milijarda dinara ili oko četvrtine ukupne dinarske štednje. Prosečna visina štednog uloga po partiji iznosila 27,9 miliona dinara”.
Tako najmarljivije dinarske štediše u prosjeku na računu imaju oko 238.000 eura.
Biznis donosi više privredi od štednje
Štednja svakako nije prvi izbor poslovnih ljudi. Ni u boljim danima, naročito ne u godinama u kojima inflacija „jede“ prinose.
„Bogati ljudi imaju veće mogućnosti da kroz ulaganja u poslovne projekte ostvare daleko veću stopu prinosa, nego kroz štednju”, dodaje Hanić. „Ljudi koji imaju relativno malu sumu novca, nemaju alternative. Ljudi biraju štednju, jer nema alternativnog ulaganja. Nije razvijeno finansijsko tržište, nebankarski sektor nije dovoljno razvijen. Ne mogu da trguju investicionim jedinicama. Ne postoji ni dovoljno visok nivo finansijske pismenosti. Po pravilu se smatra da se za štednju odlučuju oni koji nemaju dobru osnovnu ideju. Bolje da ostvare koliki-toliki prinos. Čak i sada kada je inflacija veća od prinosa. U banci je opet obezvređivanje manje nego da novac stoji kod kuće”.
Iako zarada na depozitima ne bilježi maksimum, i dinarska i devizna štednja, na kraju oktobra, nalazile su se na rekordnim nivoima. Građani u Srbiji na knjižicama čuvaju 119,7 milijardi dinara. Štednja u eurima je dostigla 14,2 milijardi.
„I dinarska i devizna štednja beleže trend dugoročnog rasta, koji je nastavljen i u 2023. godini, što je pre svega rezultat ostvarene i očuvane makroekonomske i finansijske stabilnosti zemlje i pokazatelj očuvanog poverenja u stabilnost domaćeg bankarskog sistema“, napominju u NBS. „Rastu štednje poslednjih više od godinu dana znatno je doprineo i rast kamatnih stopa. U 2023. godini, dinarska štednja beleži rast koji je dinamičniji u poređenju sa prethodnim godinama. Do 31. oktobra rast iznosi 24 odsto, odnosno 23,4 milijardi dinara. Devizna štednja je u istom periodu povećana za 3,2 odsto, za 437,5 miliona eura”.
Na 897 računa devizna štednja premašuje 500.000 eura odnosno iznosi ukupno 1,17 milijardi. Dinarska štednja veća od 10 miliona dinara evidentirana je na 1.078 računa i njena ukupna vrijednost je nešto veća od 30 milijardi dinara
Asimetrična raspodjela
Na najvrijednijim štednim ulozima se nalazi ukupno 1,17 milijardi eura. To čini nešto više od osam odsto ukupne devizne štednje. Tradicionalno, godinama unazad, najviše je najmanjih uloga – do 500 eura.
„Distribucija depozita po visini ulaganja je asimetrična” dodaje profesor Hanić. „Najviše ima partija do 500 evra, pa do 1.000… Mali je procenat štediša koji imaju depozite sa izuzetno visokim ulozima. Broj tih partija verovatno nije ni jedan odsto ukupnog broja partija. Očigledno je da to odgovara ekonomskoj nejednakosti. I socijalnoj, nažalost. Opšta je tendencija da sa rastom bruto domaćeg proizvoda rastu socijalne nejednakosti. Bogatstvo se koncentriše kod sve manjeg broja ljudi. To je tendencija”.
U mjesecu štednje čulo se da građani u bankama imaju ukupno 13,4 miliona računa. Podaci Agencije za osiguranje depozita pokazuju da su krajem septembra ove godine ukupni osigurani depoziti u Srbiji iznosili 27,7 milijardi eura. Prosječna kamatna stopa na dinare oročene od septembra 2022. do septembra ove godine je 3,41 odsto, dok je na euro 1,61 odsto.
Tekstu je doprinijela Biljana Matijašević, urednik FORBES Crne Gore